Communiqué van de Raad van het Aartsbisdom - 17 januari 2019

De afgelopen dagen hebben talrijke priesters en diakenen van het Aartsbisdom een mailtje ontvangen van de Griekse Metropoliet van het land waar zij wonen om hen op te dragen op te houden hun eigen Aartsbisschop te gedenken, zich aan te sluiten bij de geestelijkheid van de Griekse Metropolieën, eraan te denken dat van nu af aan onze parochies en communauteiten deel uitmaken van deze Metropolieën, en tenslotte alle nuttige documenten en parochieregisters te doen toekomen.

De Raad van het Aartsbisdom verwijst in dit verband naar zijn communiqué van 30 november jl. en brengt hierbij enkele kanttekeningen aan.

Deze tussenkomst van bisschoppen die buiten het geheel van ons Aartsbisdom zelf staan is niet rechtmatig wat betreft de ecclesiologie en het recht, zelfs als het gaat om bisschoppen van hetzelfde Patriarchaat: immers Zijne Eminentie Aartsbisschop Johannes is de enige wettige bisschop die de orthodoxe parochies van Russische traditie in West-Europa leidt. Op 28 maart 2016 is hij op reglementaire wijze gekozen door de Buitengewone Algemene Vergadering van het Aartsbisdom, bestaande uit alle geestelijken en afgevaardigde leken van de parochies die deel uitmaken van ons kerkelijk geheel. Op 22 april 2016 heeft de Heilige Synode van het Oecumenisch Patriarchaat deze verkiezing juridisch bekrachtigd. Vanaf dat moment is aartsbisschop Johannes voorgoed in zijn functies geïnstalleerd. Sindsdien is hij niet ontslagen, noch heeft hij op de een of andere manier gevraagd met emeritaat te mogen gaan, en blijft hij dus per definitie van de bisschoppelijke dienst zelf het orgaan van de katholiciteit van het bisdom en de voorzitter van de “Union diocésaine” die de zedelijke persoon is volgens de Franse wet en die de gemeenschap van alle parochies en communauteiten van het Aartsbisdom belichaamt.

Net als al zijn voorgangers sinds de eerbiedwaardige metropoliet Evlogij en in alle landen waar zijn parochies gevestigd zijn, viert Zijne Eminentie Aartsbisschop Johannes de eucharistie van de Kerk in haar katholiciteit, evenals alle sacramentele handelingen; hij gaat voor in wijdingen van kerken en antimensia, hij bedient in ons Aartsbisdom alle wijdingen tot de dienst. In zijn hoedanigheid van bisschop in dienst van het Patriarchaat van Constantinopel heeft hij nog kortgeleden deelgenomen aan de bijeenkomst van bisschoppen van de Oecumenische Troon, en in 2016, aan het Heilig en Groot Concilie van de Orthodoxe Kerk. Zijn kwaliteit als enig diocesaan bisschop van ons Aartsbisdom staat buiten kijf, zowel canoniek als juridisch, zoals de officiële Statuten van het Aartsbisdom dit ook bevestigen.

De Statuten van het Aartsbisdom zijn bij het Patriarchaat bekend en zijn door de Heilige Synode sinds 1931 voor altijd goedgekeurd. In de versie die momenteel van kracht is, stellen zij met name:

Artikel 11

Het Aartsbisdom en de daarmee verbonden verenigingen (parochies en kloosters) zijn geplaatst onder de bestuurlijke autoriteit en geestelijke, pastorale en morele leiding van een besturend bisschop met de rang en titel van Aartsbisschop, die afhangt van het gezag van Zijne Heiligheid de Oecumenisch Patriarch van Constantinopel. De Aartsbisschop is Voorzitter van het Aartsbisdom.

Artikel 40

De Aartsbisschop oefent zijn taken levenslang uit. Hij kan zich echter terugtrekken van het bestuur van het Aartsbisdom, nadat hij het Bisschoppelijk Comité en de Raad van het Aartsbisdom hierover geraadpleegd heeft. Daarentegen kan hij alleen uit zijn functies worden gezet nadat hij door de bevoegde hoogste kerkelijke rechtbank, d.w.z. de patriarchale Heilige Synode veroordeeld is.

Deze beschikkingen laten geen andere interpretaties van de zaken toe dan de volgende: onze diocesane geestelijkheid moet de manier van de liturgische commemoratie voortzetten zoals die altijd gebruikt is, en zij - de geestelijkheid - blijft, evenals de parochies en kloosters, onder het direct gezag van Zijne Eminentie Aartsbisschop Johannes. Alle diocesane dossiers bevinden zich momenteel in het Aartsbisdom en zullen niet zonder zwaarwegende grond en verplichtende juridische redenen aan een externe autoriteit overgedragen kunnen worden.

Op 27 november 2018 heeft het Oecumenisch Patriarchaat besloten de patriarchale en synodale Tomos van 19 juni 1999 in te trekken, die aan het Aartsbisdom de kwaliteit van patriarchaal Exarchaat verleende. Zelfs nu de Raad van het Aartsbisdom dit eenzijdig en niet vooraf met ons afgestemd karakter van deze beslissing betreurt, erkennen wij dat het Patriarchaat het recht had deze beslissing te nemen. Desalniettemin kunnen wij het intrekken van de kwaliteit van patriarchaal Exarchaat niet verwarren met “de ontbinding van het Aartsbisdom”, zoals dit door sommige bronnen op het internet op ongunstige wijze is verwoord.

Het besluit van 27 november 2018 van het Patriarchaat Constantinopel brengt een eenzijdig deel (het intrekken van de Tomos van 19 juni 1999) en een tweezijdig of zelfs driezijdig deel (de uitnodiging om de parochies van het Aartsbisdom te laten opgaan in de Griekse metropolieën, waarvan onbekend is of zij hierover wel geraadpleegd zijn) met zich mee. Wat multilateraal is moet noodzakelijkerwijze voorwerp zijn van een beraadslaging door de betrokken collectieve eenheden (parochies) en individuele eenheden (geestelijken). Niemand kan vooruitlopen op de kerkelijk fundamentele daad, die de acceptatie van een beslissing van buitenaf vormgeeft.

Immers voor de opheffing van het Aartsbisdom dat in 1921 is gesticht (dus zelfs voordat het in het Patriarchaat van Constantinopel was opgenomen), is uitsluitend de Algemene Vergadering bevoegd. Die is op geldige wijze geconvoceerd voor 23 februari van dit jaar, en heeft slecht één punt op haar agenda: de discussie over deze beslissing van het Patriarchaat.

Zoals het Oecumenisch Patriarchaat zich voor zijn plaatselijk functioneren in Turkije conformeert aan het soms zeer hinderlijk wetgevend bestuur van de Turkse Republiek, heeft het ons Aartsbisdom steeds aangemoedigd zich te organiseren overeenkomstig de wetgeving van de landen waar zijn parochies zijn gesticht, en om die ruimhartig te respecteren. De eerbiediging van statutaire procedures vormt allesbehalve een verdraaiing van een goede organisatie van de Kerk, maar de zekerste canonieke toepassing daarvan, die direct is geïnspireerd door de orthodoxe ethos.

Ons Aartsbisdom bevindt zich momenteel de jure in de situatie waarin het zich bevond voordat het werd ontvangen in het Oecumenisch Patriarchaat. De facto willen wij echter niet dat deze lange en vruchtbare periode wordt afgesloten zonder een menselijke ontmoeting van aangezicht tot aangezicht tussen vertegenwoordigers van ons Aartsbisdom en de autoriteiten van het Patriarchaat.

Wij zullen immers nooit de juiste woorden kunnen vinden om onze dankbaarheid aan het Oecumenisch Patriarchaat onder woorden te brengen voor zijn canonieke bescherming gedurende al deze jaren. De Heilige Kerk van Constantinopel heeft gewaakt over de eerbiediging van de eigenschappen van ons diocesaan functioneren, geïnspireerd door de besluiten en de discussies van het Concilie van Moskou van 1917-1918, en wij zijn het daar ontstellend dankbaar voor. Hiermee wordt aangetoond in welke mate de kerkelijke roeping van het Oecumenisch Patriarchaat werkelijk boven de volkeren staat.

Indien het Oecumenisch Patriarchaat de deur voor het Aartsbisdom om daarin te blijven onvoorwaardelijk dicht zou doen, zal de Algemene Vergadering daarover dus berichten. Echter noch de Griekse metropolieten in West-Europa, noch de Raad van het Aartsbisdom, noch zelfs de Aartsbisschop zelf kunnen de kerkelijke Vergadering vervangen die rechtsgeldig voor 23 februari van dit jaar is bijeengeroepen.

Hierbij roept de Raad van het Aartsbisdom alle partijen die zich tegenover elkaar bevinden op om de vrede van de Kerk en de juridische beschikkingen te eerbiedigen, die er garant voor staan dat in het Lichaam van Christus “alles betamelijk en in goede orde geschiedt” (1 Kor. XIV, 40), want zoals de Apostel Paulus steeds leert “God is geen God van wanorde, maar van vrede” (1 Kor. XIV, 33).

Retour haut de page
SPIP