Diocesane Conferentie "Werk en Nalatenschap van Metropoliet Evlogi"

Met zegen van Z. Em. Aartsbisschop Gabriël heeft de Diocesane Raad op zaterdag 7 oktober j.l. een herdenkingsdag georganiseerd n.a.v. de zestigste sterfdag van Metropoliet Evlogi, stichter en eerste bisschop van ons diocees van 1921 tot 1946.

JPEG - 140.1 kB
Panichida voor Metropoliet Evlogi
JPEG - 239.2 kB
Graf van Metropoliet Evlogi

In de ochtend werd een panichida gecelebreerd in de crypte van de kerk van het Ontslapen van de Moeder Gods te Sainte-Geneviève-des-Bois, waar zich het graf bevindt van Metropoliet Evlogi. De dienst werd gecelebreerd door Aartsbisschop Gabriël en de aartspriesters Eugène Czapiuk, Wladimir Yagello, Serge Sollogoub, de priester Constantin Moguilevsky, de hiëromonnik Pierre en de diaken André Svynarov.

JPEG - 1.1 MB
Archimandriet Job en vladyka Gabriël

In de namiddag vond in het Institut St. Serge, onder voorzitterschap van Aartsbisschop Gabriël, een conferentie plaats die als thema had: ”Werk en nalatenschap van Metropoliet Evlogi”. Ongeveer zeventig personen waren gekomen, waaronder Z. Exc. Bisschop Basil van Amphipolis, Z. Exc. Bisschop Andrej van Krateïa (Oecumenisch Patriarchaat) en een tiental geestelijken. Na het zingen van “Hemelse Koning” hield vladyka een korte inleiding, waarin hij in herinnering bracht hoezeer Metropoliet Evlogi gezwoegd heeft in moeilijke tijden, maar dat zijn leven altijd geïnspireerd werd door de Kerk. “Het is mij een grote eer, hier te staan als zijn opvolger. Zonder twijfel ben ik daartoe onwaardig en onkundig, maar door zijn en uw gebeden word ik gewaar, dat God mij kracht geeft te doen wat in mijn macht ligt”.

Vervolgens leest vladyka een boodschap voor van Zijne Gelukzaligheid Metropoliet Savva van Warschau en geheel Polen: “de gedachtenis van Metropoliet Evlogi blijft gegrift in ons hart en in de herinnering van alle Orthodoxen in Polen als die van een waardige, moedige en ijverige herder, die als geen ander zijn leven heeft gewijd aan de Kerk”. Dan leest vladyka een uitreksel voor uit het laatste hoofdstuk van de memoires van Metropoliet Evlogi, dat als geestelijk testament beschouwd kan worden: “ik heb mijn geweten onderzocht en ik moet in alle eerlijkheid zeggen dat, als ik gedurende de verschillende perioden van mijn leven gestreden heb - waar dan ook en in welke hoedanigheid dan ook - ik dit altijd gedaan heb met één enkel en onwankelbaar ideaal voor ogen: de Kerk. (...) De Kerk is de kerngedachte in mijn leven”. Hierna zingen de aanwezigen, ter nagedachtenis aan Metropoliet Evlogi: “Eeuwige gedachtenis”.

Vervolgens worden twee voordrachten gehouden: de eerste door Antoine Nivière, professor aan de universiteit Nancy-2 en de tweede door Nikita Struve, emeritus-hoogleraar aan de universiteit Paris X - Nanterre. Archimandriet Job, deken van het Institut St. Serge, treedt hierbij op als gespreksleider.

Nivière schildert eerst leven en werk van Metropoliet Evlogi, waarbij hij met name de beide malen belicht, waarop Metropoliet Evlogi een “lokale Kerk” sticht: de eerste maal als hij in Cholm, nog vóór de Russische Revolutie, een diocesane structuur in het leven roept door onafhankelijk van elkaar functionerende elementen samen te smeden tot een geheel van parochies en religieuze, culturele en filantropische instellingen; een tweede maal in de emigratie, waar hij in twintig jaar een honderd-tal parochies opricht over geheel Westeuropa en teneinde al deze parochies te voorzien van priesters, een theologische school opent, waarin hij de belangrijkste Russische denkers, filosofen, theologen en kerkhistorici uit de hele Westeuropese emigratie weet bijeen te brengen. Metropoliet Evlogi persoonlijk stimuleert en moedigt daarbij iedereen aan. Dit alles wordt ons door de spreker, aan de hand van documenten en herinneringen uit die tijd, voor de geest geroepen. Naast dit uitmuntende pastorale werk, zijn er de voortdurende jurisdictionele conflicten; conflicten, waarvan Metropoliet Evlogi zelf zegt “ze niet te overschatten, maar ze evenmin te onderschatten”. “Ik moet toegeven, dat ik geen strijdbaar karakter heb; ik ben veeleer vreedzaam en rustig van aard; desondanks werd ik heel mijn leven als bisschop geconfronteerd met strijd en strubbelingen” schrijft hij zelf hierover in zijn memoires. Maar deze, hem in zijn wezen zo vreemde, gedragslijn heeft hij op zich moeten nemen uit zorg “de Kerk buiten de politiek te houden en haar onafhankelijkheid en haar vrijheid zeker te stellen”. De oprichting in 1931 van het Exarchaat, onder de obediëntie van de Oecumenische Patriarch, “bood een veilige en kanonieke oplossing en de garantie van volledige communio met de gehele Orthodoxie in haar universele volheid”. Onder deze autoriteit was de Kerk “bevrijd van het administratieve juk, zoals dat bestond onder het oude regime en van de politieke controle, die het nieuwe regime haar wilde opleggen”.

JPEG - 1.1 MB
Nikita Struve

“Metropoliet Evlogi is een van de meest opmerkelijke bisschoppen van de 20ste eeuw; en in de emigratie zelfs de meest opmerkelijke”, aldus de volgende spreker: Nikita Struve, “een buitengewoon evenwichtige persoonlijkheid met een levendige geest en toch van grote eenvoud, altijd omringd door zijn gelovigen, die letterlijk in contact met hem willen zijn”. Heel zijn leven heeft Metropoliet Evlogi strijd gevoerd voor de vrijheid van de Kerk. En als hij al geen grote theologische werken heeft nagelaten, heeft hij ons toch enige “opmerkelijke theologische uitspraken” aangereikt, met name als hij in zijn boek spreekt over de “schitterende gave van de vrijheid”. Dit is een centraal thema bij Metropoliet Evlogi, dat hem plaatst in de lijn van Alexis Khomiakov, de theoloog van de “sobornost”. Men kan de theologie van Metropoliet Evlogi als volgt samenvatten “dat liefde en vrijheid het kerkelijk leven op alle niveaus moet bepalen” en “dat een Kerk die niet creatief is, geen Kerk is”. Hier wijst Nikita Struve met nadruk op het belang van de voorstellen, die door Metropoliet Evlogi gedaan zijn in 1905, tijdens een raadpleging van het Russische episkopaat, waarin hij, als aartsbisschop van Cholm, voorstelt een zekere sleur en starheid in de Kerk te doorbreken, met name op het gebied van de Liturgie. Deze wensen, hoe bescheiden ook, choqueerden toen, meer dan vandaag de dag, meer dan een eeuw later, en hij geeft enige voorbeelden: het Woord Gods zijn centrale plaats teruggeven; de psalmen in het Russisch laten reciteren, liever dan in het Slavisch, de gelovigen laten delen in de zang van het koor, de Liturgie vereenvoudigen door herhalingen en verdubbelingen te vermijden. De reikwijdte van deze voorstellen getuigt van een pastorale visie, die vooral oog heeft voor het gelovige volk. Deze pastorale houding moeten wij niet uit het oog verliezen, willen wij, het Aartsbisdom, het erfgoed van Metropoliet Evlogi in ere blijven houden. Juist uit die originaliteit moet onze trouw aan die erfenis blijken, zelfs als sommigen - zoals met name in Moskou - dit erfgoed willen overnemen en het misvormen, zo voegt Nikita Struve hieraan toe.

JPEG - 551.1 kB
Fotopresentatie over leven van Metropoliet Evlogi

Een presentatie van foto’s en lichtbeelden geeft een overzicht van het leven van Metropoliet Evlogi, vanaf het begin van zijn episkopaat in Rusland tot aan zijn dood in Parijs op 8 augustus 1946; talrijke foto’s illustreren de belangrijke momenten uit zijn leven, met name de ontwikkeling van het diocees vanaf 1921 tot 1946. Andere foto’s getuigen van zijn pastorale bezoeken aan de parochies, zijn voortdurende aanwezigheid op het Instituut St. Serge, temidden van docenten en leerlingen, zijn regelmatige deelname aan de congressen van de ACER.

JPEG - 967.3 kB
JPEG - 887.1 kB

Daarnaast is er een tentoonstelling van historische en nog niet eerder gepubliceerde documenten uit het archief van het Aartsbisdom, waaronder de “laisser passer” van Metropoliet Evlogi naar het Concilie van Moskou in 1917, handgeschreven aantekeningen van Metropoliet Evlogi gemaakt tijdens zijn gevangenschap in Galicië in 1919, uitreksels uit briefwisseling met vele prominenten uit de Russische emigratie: bisschoppen, priesters, theologen, filosofen, schrijvers en musici, evenals met vertegenwoordigers van andere christelijke denominaties: Katholieken, Protestanten, Anglikanen, Armeniërs, die samen met Metropoliet Evlogi deelnamen aan de oecumenische beweging in wording.

Tenslotte geeft archimandriet Job een samenvatting van het gesprokene van die dag, waarbij hij een beeld schetst van een “overgangsfiguur”, die opdoemt uit het werk van Metropoliet Evlogi, een “overgangsfiguur” tussen de erfenis van de Russische theologische denkers van de 19e en begin 20e eeuw en het Westen, waaruit een vruchtdragende ontmoeting voortkwam met het Westerse christendom.

In een geïmproviseerd slotwoord stelt Aartsbisschop Gabriël dat rondom Metropoliet Evlogi “uw voorouders en uw ouders stonden, die de kerken van dit Aartsbisdom gebouwd hebben; die aan de volgende generaties de geestelijke en culturele rijkdommen hebben overgedragen en dankzij wie ons diocees haar missionaire roeping en geloofsgetuigenis kan vervullen. Iedereen, die wil werken in de geest van Metropoliet Evlogi en die onze missie, onze roeping in en door de Kerk gestalte wil geven, is welkom, want de oogst is groot - zegt de Heer. Laten we trouw blijven aan hetgeen we vanmiddag gehoord en gezien hebben; dàt moet onze inspiratiebron zijn om ons werk voort te zetten”.

De bijeenkomst wordt besloten met de hymne aan de Moeder Gods: “Waarlijk u zaligprijzen....”

JPEG - 1.5 MB
De bisschoppen Basil, Gabriël en Andrej
tijdens de vigilie van het feest van de hl. Sergi, waarmee de herdenkingsdag besloten werd.

N.B. De volgende ontmoeting in het kader van de zestigste sterfdag van Metropoliet Evlogi zal door de Diocesane Raad worden georganiseerd op zondag 12 november om 15 u. in de lokalen van de ACER-MJO, rue O. de Serres in Parijs. Het onderwerp van deze bijeenkomst zal zijn: “Metropoliet Evlogi en de ACER” met een voordracht door Tatiana Victoroff, secretaris van de redactie van het tijdschrift “Vestnik” RXD.

Retour haut de page
SPIP